Xây dựng, bảo trì hệ thống xử lý nước thải

QUY TRÌNH BẢO TRÌ HỆ THỐNG XỬ LÝ NƯỚC THẢI: CÁC HẠNG MỤC CẦN KIỂM TRA VÀ LƯU Ý KỸ THUẬT

Hệ thống xử lý nước thải cần được kiểm tra và bảo trì thường xuyên để duy trì hiệu quả xử lý, hạn chế sự cố và kéo dài tuổi thọ thiết bị. Nếu chỉ xử lý khi máy móc hư hỏng hoặc chất lượng nước đầu ra không đạt yêu cầu, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với chi phí sửa chữa lớn, gián đoạn hoạt động và rủi ro về môi trường.

ECOWA cung cấp dịch vụ kiểm tra, bảo trì, sửa chữa và hỗ trợ vận hành hệ thống xử lý nước thải cho khách sạn, tòa nhà, nhà hàng và các cơ sở sản xuất. Quy trình bảo trì được xây dựng dựa trên tình trạng thực tế của hệ thống, công nghệ xử lý và yêu cầu vận hành của từng công trình.

1. Bảo trì hệ thống xử lý nước thải là gì?

Bảo trì hệ thống xử lý nước thải là quá trình kiểm tra, vệ sinh, bảo dưỡng, hiệu chỉnh và sửa chữa các thiết bị, công trình xử lý nhằm duy trì hoạt động ổn định của toàn hệ thống.

Công việc này không chỉ tập trung vào máy móc mà còn bao gồm việc theo dõi các thông số vận hành, tình trạng bùn và vi sinh, khả năng xử lý của từng công đoạn cũng như chất lượng nước sau xử lý.

Có thể chia hoạt động bảo trì thành hai nhóm chính:

Trong thực tế, bảo trì phòng ngừa cần được ưu tiên. Việc phát hiện sớm tiếng ồn bất thường, rung động, rò rỉ, tắc nghẽn hoặc sự suy giảm hiệu suất có thể giúp doanh nghiệp tránh được những hư hỏng nghiêm trọng hơn.

2. Vì sao cần bảo trì hệ thống xử lý nước thải định kỳ?

Một hệ thống xử lý nước thải có thể vẫn đang hoạt động nhưng không đồng nghĩa với việc hệ thống đang xử lý hiệu quả. Máy bơm vẫn chạy, máy thổi khí vẫn hoạt động nhưng lưu lượng, áp lực hoặc lượng oxy cung cấp có thể không còn phù hợp với yêu cầu công nghệ.

Bảo trì đúng cách mang lại những lợi ích sau:

3. Các hạng mục cần kiểm tra khi bảo trì hệ thống xử lý nước thải

Tùy theo công nghệ và thiết kế của từng công trình, danh mục bảo trì có thể khác nhau. Dưới đây là những hạng mục thường cần được kiểm tra.

3.1. Tủ điện và hệ thống điều khiển

Tủ điện là bộ phận điều khiển hoạt động của máy bơm, máy thổi khí, máy khuấy và các thiết bị trong hệ thống.

Các nội dung cần kiểm tra:

Kiểm tra nguồn điện, điện áp, dòng điện và tình trạng hoạt động của thiết bị.

Kiểm tra aptomat, contactor, rơ le nhiệt, biến tần và các thiết bị bảo vệ.

Kiểm tra dây dẫn, đầu nối, tiếp điểm và dấu hiệu phát nhiệt bất thường.

Kiểm tra chế độ vận hành tự động và bằng tay.

Kiểm tra tín hiệu từ phao báo mức, cảm biến và các thiết bị đo.

Vệ sinh tủ điện, kiểm tra độ ẩm và khả năng thông gió.

Cần đặc biệt chú ý các lỗi như thiết bị đóng ngắt liên tục, động cơ quá tải, biến tần báo lỗi hoặc hệ thống điều khiển không chuyển đúng chế độ vận hành.

3.2. Máy bơm nước thải

Máy bơm có nhiệm vụ vận chuyển nước thải và bùn giữa các công đoạn xử lý. Khi bơm hoạt động không ổn định, lưu lượng cấp vào các bể có thể bị thay đổi, ảnh hưởng đến toàn bộ quy trình xử lý.

Các nội dung cần kiểm tra:

Kiểm tra lưu lượng và khả năng bơm thực tế.

Kiểm tra tiếng ồn, độ rung và nhiệt độ động cơ.

Kiểm tra phớt cơ khí, vòng bi và tình trạng rò rỉ.

Kiểm tra cánh bơm, rác hoặc vật thể gây tắc nghẽn.

Kiểm tra van một chiều, van khóa và đường ống hút, đẩy.

Kiểm tra chế độ luân phiên hoạt động giữa các bơm dự phòng.

Đối với bơm chìm, cần chú ý tình trạng dây cáp, phớt làm kín và khả năng cách điện theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

3.3. Máy thổi khí và hệ thống phân phối khí

Máy thổi khí cung cấp oxy cho các công đoạn xử lý sinh học hiếu khí. Nếu lượng khí cấp không đủ hoặc phân phối không đều, hoạt động của vi sinh vật có thể bị ảnh hưởng.

Các nội dung cần kiểm tra:

Kiểm tra áp suất và lưu lượng khí.

Kiểm tra tiếng ồn, độ rung và nhiệt độ máy.

Kiểm tra dây curoa, bộ truyền động và vòng bi nếu có.

Kiểm tra lọc gió và vệ sinh theo khuyến nghị của nhà sản xuất.

Kiểm tra van điều tiết khí và đường ống phân phối.

Kiểm tra tình trạng đĩa phân phối khí, phát hiện vị trí tắc nghẽn hoặc phân phối khí không đều.

Cần theo dõi thêm lượng oxy hòa tan (DO) trong bể sinh học để đánh giá khả năng cung cấp oxy. Không nên chỉ dựa vào việc máy thổi khí đang chạy để kết luận hệ thống được cấp khí đầy đủ.

3.4. Bơm định lượng và hệ thống châm hóa chất

Hệ thống châm hóa chất thường được sử dụng trong các công đoạn điều chỉnh pH, keo tụ, tạo bông, khử trùng hoặc hỗ trợ xử lý theo công nghệ thiết kế.

Các nội dung cần kiểm tra:

Kiểm tra hoạt động và lưu lượng thực tế của bơm định lượng.

Kiểm tra đường ống hút, ống đẩy, van một chiều và đầu châm.

Kiểm tra tình trạng rò rỉ, đóng cặn hoặc kết tinh hóa chất.

Kiểm tra thiết bị khuấy và bồn chứa hóa chất.

Đối chiếu lượng hóa chất sử dụng với lưu lượng nước thải và kết quả xử lý.

Kiểm tra tình trạng hoạt động của thiết bị điều khiển định lượng nếu có.

Việc điều chỉnh lượng hóa chất cần căn cứ vào đặc tính nước thải, kết quả kiểm tra và yêu cầu của từng công đoạn. Không nên tự ý tăng liều lượng chỉ để xử lý tình trạng nước đầu ra bất thường khi chưa xác định nguyên nhân.

3.5. Hệ thống đường ống, van và thiết bị phụ trợ

Đường ống và van có nhiệm vụ dẫn truyền nước thải, nước sau xử lý, bùn, khí và hóa chất giữa các công đoạn.

Các nội dung cần kiểm tra:

Kiểm tra các vị trí rò rỉ, nứt vỡ và ăn mòn.

Kiểm tra tình trạng van khóa, van một chiều và van điều tiết.

Kiểm tra áp lực và lưu lượng tại các tuyến ống quan trọng.

Kiểm tra tình trạng tắc nghẽn do rác, bùn hoặc cặn.

Kiểm tra các mối nối, mặt bích và giá đỡ đường ống.

Vệ sinh các vị trí có nguy cơ tích tụ cặn.

Đối với hệ thống có nhiều tuyến ống và van điều khiển, nên có sơ đồ nhận diện để thuận tiện cho việc kiểm tra, cô lập và sửa chữa.

3.6. Bể xử lý và các công trình công nghệ

Bể xử lý là nơi diễn ra các quá trình tách rác, điều hòa, lắng, xử lý sinh học, lọc và khử trùng tùy theo công nghệ được thiết kế.

Không phải hệ thống nào cũng có đầy đủ các công trình trên. Danh mục kiểm tra phải căn cứ vào sơ đồ công nghệ thực tế.

4. Kiểm tra hệ vi sinh và hiệu quả xử lý

Đối với hệ thống xử lý nước thải sử dụng công nghệ sinh học, việc bảo trì không thể chỉ dừng lại ở thiết bị cơ khí và điện. Tình trạng hệ vi sinh cũng cần được theo dõi thường xuyên.

Một số dấu hiệu cần chú ý:

Bùn sinh học có màu sắc hoặc trạng thái khác thường.

Bọt trong bể sinh học xuất hiện nhiều hoặc kéo dài.

Bùn lắng kém, bùn nổi hoặc bị cuốn trôi sang công đoạn tiếp theo.

Mùi phát sinh bất thường tại bể xử lý.

Chỉ số DO, pH hoặc các thông số vận hành biến động.

Chất lượng nước đầu ra suy giảm so với điều kiện vận hành bình thường.

Các thông số như DO, pH, MLSS, SV30 và tỷ lệ tuần hoàn bùn có thể được sử dụng tùy theo công nghệ để đánh giá tình trạng vận hành.

Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cần kiểm tra đồng thời tải lượng nước thải, thành phần nước đầu vào, khả năng cấp khí, lượng bùn và chế độ châm hóa chất. Việc bổ sung vi sinh hoặc thay đổi chế độ vận hành cần có đánh giá kỹ thuật, không nên thực hiện theo cảm tính.

5. Bao lâu nên bảo trì hệ thống xử lý nước thải?

Không có một chu kỳ bảo trì cố định áp dụng cho tất cả các hệ thống. Tần suất phụ thuộc vào công suất, công nghệ, thời gian vận hành, đặc tính nước thải, điều kiện môi trường và khuyến nghị của nhà sản xuất thiết bị.

Có thể xây dựng kế hoạch kiểm tra tham khảo như sau:

Bảng trên chỉ là khung tham khảo để lập kế hoạch. Chu kỳ cụ thể phải được điều chỉnh theo hướng dẫn của nhà sản xuất, điều kiện vận hành và kết quả kiểm tra thực tế.

6. Quy trình bảo trì hệ thống xử lý nước thải tại ECOWA

Để hạn chế bỏ sót hạng mục và kiểm soát chất lượng công việc, ECOWA đề xuất quy trình thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Khảo sát hiện trạng

Tiếp nhận thông tin về công suất, công nghệ và tình trạng hoạt động.

Kiểm tra sơ đồ công nghệ, danh mục thiết bị và hồ sơ vận hành nếu có.

Ghi nhận các sự cố đã xảy ra và những vấn đề khách hàng đang gặp phải.

Bước 2: Kiểm tra và đánh giá kỹ thuật

Kiểm tra thiết bị điện, cơ khí và hệ thống điều khiển.

Kiểm tra các bể xử lý, đường ống, van và hệ thống phân phối khí.

Đánh giá tình trạng bùn, vi sinh và các thông số vận hành.

Xác định các hạng mục cần vệ sinh, hiệu chỉnh, sửa chữa hoặc thay thế.

Bước 3: Lập kế hoạch bảo trì

Xác định phạm vi công việc và thứ tự thực hiện.

Dự kiến nhân lực, vật tư, thiết bị và thời gian.

Đánh giá nguy cơ an toàn trong quá trình thi công.

Thống nhất phương án với đơn vị quản lý vận hành.

Bước 4: Thực hiện bảo trì và sửa chữa

Vệ sinh thiết bị, đường ống và các vị trí cần thiết.

Bảo dưỡng máy bơm, máy thổi khí và bơm định lượng.

Kiểm tra, sửa chữa hệ thống điện và điều khiển.

Điều chỉnh chế độ vận hành theo tình trạng thực tế.

Kiểm soát hệ vi sinh và chế độ châm hóa chất khi cần thiết.

Bước 5: Chạy thử và đánh giá sau bảo trì

Kiểm tra khả năng hoạt động của từng thiết bị.

Theo dõi lưu lượng, áp suất, dòng điện và các thông số liên quan.

Kiểm tra sự phối hợp giữa các công đoạn.

Theo dõi chất lượng nước đầu ra theo yêu cầu kiểm tra của công trình.

Bước 6: Bàn giao và lập hồ sơ

Ghi nhận các hạng mục đã thực hiện.

Lập danh sách thiết bị đã sửa chữa hoặc thay thế.

Ghi nhận các tồn tại chưa được xử lý và kiến nghị tiếp theo.

Bàn giao kết quả kiểm tra và đề xuất kế hoạch bảo trì tiếp theo.

7. Những lưu ý an toàn khi bảo trì hệ thống xử lý nước thải

Khu vực xử lý nước thải có thể tiềm ẩn nguy cơ điện giật, tiếp xúc hóa chất, khí độc, thiếu oxy và tai nạn tại các bể hoặc hố kỹ thuật. Vì vậy, công việc bảo trì cần được tổ chức theo quy trình an toàn phù hợp.

Đặc biệt, không tự ý xuống bể, hố thu gom hoặc không gian hạn chế khi chưa đánh giá khí, chưa có biện pháp cô lập và phương án cứu hộ. Không làm việc một mình tại những khu vực có nguy cơ cao.

8. Hồ sơ cần lưu sau mỗi lần bảo trì

Hồ sơ bảo trì giúp doanh nghiệp theo dõi lịch sử thiết bị, đánh giá hiệu quả vận hành và chủ động lập kế hoạch ngân sách.

Một bộ hồ sơ quản lý bảo trì nên có:

Biên bản kiểm tra hiện trạng hệ thống.

Danh mục thiết bị và tình trạng hoạt động.

Nhật ký bảo trì, vệ sinh và sửa chữa.

Danh sách vật tư, linh kiện đã thay thế.

Thông số vận hành trước và sau bảo trì.

Hình ảnh ghi nhận các hạng mục đã thực hiện.

Các tồn tại, khuyến nghị và kế hoạch xử lý tiếp theo.

Đối với hệ thống có yêu cầu theo dõi chất lượng nước thải, cần lưu thêm các kết quả kiểm tra, lấy mẫu hoặc quan trắc theo yêu cầu áp dụng cho công trình.

9. Dịch vụ bảo trì và sửa chữa hệ thống xử lý nước thải của ECOWA

ECOWA hướng đến việc hỗ trợ doanh nghiệp duy trì hệ thống xử lý nước thải hoạt động ổn định, thay vì chỉ xử lý các hư hỏng phát sinh khi thiết bị đã ngừng hoạt động.

Các nhóm công việc ECOWA có thể hỗ trợ gồm:

ECOWA có thể hỗ trợ các công trình xử lý nước thải tại khách sạn, resort, tòa nhà, nhà hàng và cơ sở sản xuất tại Khánh Hòa.

10. Khi nào doanh nghiệp nên kiểm tra và bảo trì hệ thống?

Doanh nghiệp nên chủ động kiểm tra khi xuất hiện một trong những dấu hiệu sau:

Máy bơm hoặc máy thổi khí phát ra tiếng ồn, rung động bất thường.

Thiết bị thường xuyên báo lỗi hoặc tự động ngắt.

Nước trong bể xử lý thay đổi màu sắc, phát sinh mùi hoặc nhiều bọt bất thường.

Bùn sinh học lắng kém, bùn nổi hoặc bị thất thoát.

Lượng điện hoặc hóa chất tiêu thụ tăng bất thường.

Chất lượng nước sau xử lý có dấu hiệu suy giảm.

Hệ thống thường xuyên bị tắc nghẽn hoặc phải sửa chữa lặp lại.

Không nên đợi đến khi hệ thống ngừng hoạt động mới tiến hành bảo trì. Việc kiểm tra định kỳ và lưu lại lịch sử vận hành sẽ giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn chi phí, thiết bị và chất lượng xử lý nước thải.

ECOWA – Kiểm tra, bảo trì, sửa chữa và hỗ trợ vận hành hệ thống xử lý nước thải.

Website: https://ecowa.vn/

Liên hệ ECOWA để được khảo sát hiện trạng và tư vấn phương án bảo trì phù hợp với hệ thống của doanh nghiệp.